MPSC 2021 पूर्व परीक्षा पेपर-१ · प्रश्न 95 / 100

बरोबर उत्तर पर्याय (3) — अँथनी हॉपकीन्स. त्र्याण्णवाव्या अकादमी पुरस्कार सोहळ्यात — जो 25 एप्रिल 2021 रोजी झाला — प्रमुख भूमिकेतील अभिनेत्याचे पारितोषिक सर अँथनी हॉपकीन्स यांना 'द फादर' या चित्रपटातील भूमिकेसाठी मिळाले. त्या चित्रपटात ते स्वतःच्या स्मृतीवरची आणि आजूबाजूच्या माणसांच्या ओळखीवरची पकड सुटत चाललेल्या वृद्धाची भूमिका करतात. त्या वेळी त्यांचे वय त्र्याऐंशी होते आणि अभिनयाचे अकादमी पारितोषिक मिळवणारे ते सर्वांत वयस्कर विजेते ठरले. हे त्यांचे दुसरे ऑस्कर; पहिले जवळपास तीन दशकांपूर्वी 'द सायलेन्स ऑफ द लॅम्ब्स'साठी मिळाले होते. या प्रश्नाची खरी शिकवण पर्यायांच्या रचनेत आहे. छापलेली चारही नावे त्याच सोहळ्यात नामांकन मिळालेली आहेत, आणि त्यांपैकी तीन तर विचारलेल्या गटाहून वेगळ्या गटांत नामांकित होती. रीझ अहमद यांना प्रमुख भूमिकेतील अभिनेत्याचेच नामांकन होते, 'साउंड ऑफ मेटल'साठी; पॉल रासी यांना त्याच चित्रपटासाठी सहाय्यक भूमिकेतील अभिनेत्याचे नामांकन होते; आणि अँडर्स हॅमर यांना शार्लट कुक यांच्यासह 'डू नॉट स्प्लिट' या लघु माहितीपटासाठी नामांकन होते. म्हणजे आयोग हे तपासत नाही की उमेदवाराला ऑस्कर नामांकित ओळखता येते का — चारही नावे त्या निकषावर उतरतात. तो तपासतो की कोणाला कोणत्या गटात नामांकन होते आणि प्रत्यक्ष जिंकले कोण, हे माहीत आहे का. 'साउंड ऑफ मेटल' हा त्या वर्षीचा अभिनयाच्या दृष्टीने गाजलेला चित्रपट एवढेच आठवणारा उमेदवार दोन वेगवेगळ्या चुकीच्या ओळींकडे ओढला जातो. ही रचना जाणीवपूर्वक आहे आणि या पेपरातल्या चालू घडामोडींच्या संपूर्ण भागात ती दिसते : पर्यायांचा संच एकाच अरुंद वर्गातून निवडला जातो, म्हणजे अर्धवट आठवणीचा काहीही फायदा होत नाही. पूर्णतेसाठी त्याच रात्रीची इतर प्रमुख पारितोषिकेही याच नोंदीत ठेवावीत : सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचे पारितोषिक 'नोमॅडलँड'ला मिळाले, त्याच चित्रपटासाठी क्लोई झाओ यांना दिग्दर्शनाचे पारितोषिक मिळाले — दिग्दर्शनाचे ऑस्कर मिळवणाऱ्या त्या दुसऱ्याच महिला ठरल्या — आणि प्रमुख भूमिकेतील अभिनेत्रीचे पारितोषिक त्याच चित्रपटासाठी फ्रान्सिस मॅकडॉर्मंड यांना मिळाले. एका सोहळ्याची चार प्रमुख पारितोषिके एकत्र लक्षात ठेवली की त्या वर्षाच्या चित्रपटविषयक प्रश्नांची तयारी बहुतांशी पूर्ण होते.

• (1)पॉल रासी — पॉल रासी यांना त्याच सोहळ्यात नामांकन होते, पण वेगळ्या गटात : सहाय्यक भूमिकेतील अभिनेता, 'साउंड ऑफ मेटल'साठी. त्या चित्रपटात ते बहिऱ्या आणि व्यसनमुक्तीच्या मार्गावर असलेल्या लोकांच्या निवाऱ्याचे प्रमुख साकारतात. त्यांना पारितोषिक मिळाले नाही, आणि मुळात प्रश्न प्रमुख भूमिकेविषयी आहे. ही ओळ पर्यायांच्या यादीत पहिली छापली आहे हे लक्षात घेण्यासारखे आहे : 'साउंड ऑफ मेटल' या चित्रपटाचे नाव आठवणारा उमेदवार पहिल्याच परिचित नावावर थांबतो. अशा प्रश्नात उत्तर देण्यापूर्वी दोन गोष्टी स्वतंत्रपणे तपासाव्यात — नामांकन कोणत्या गटात होते, आणि पारितोषिक प्रत्यक्ष कोणी जिंकले.
• (2)अँडर्स हॅमर — अँडर्स हॅमर हे अभिनेतेच नाहीत. ते पत्रकार आणि चित्रपटकर्ते असून त्र्याण्णवाव्या अकादमी पुरस्कारांत त्यांना शार्लट कुक यांच्यासह 'डू नॉट स्प्लिट' या लघु माहितीपटाच्या गटात नामांकन होते. अभिनेत्यांच्या यादीत त्यांचे नाव असणे हा या प्रश्नाच्या डावपेचाचा सर्वांत टोकदार भाग आहे : चारही नावांत एवढेच साम्य आहे की ती सर्व त्या एका सोहळ्याशी जोडलेली आहेत. त्यामुळे 'हे नाव ऑस्करशी जोडलेले वाटते' हा निकष पूर्णपणे निरुपयोगी ठरतो. या ओळीतून घ्यायचा धडा असा की सोहळ्याच्या नामांकितांची यादी गटासह लक्षात ठेवावी लागते — नुसती नावांची यादी पुरत नाही.
• (4)रीझ अहमद — रीझ अहमद हा तीन चुकीच्या पर्यायांतला सर्वांत बळकट आहे, कारण त्यांना नेमक्या त्याच गटात नामांकन होते ज्याविषयी प्रश्न विचारला आहे — प्रमुख भूमिकेतील अभिनेता, 'साउंड ऑफ मेटल'साठी, ज्यात ते श्रवणशक्ती गमावत चाललेल्या ढोलवादकाची भूमिका करतात. त्यांना पारितोषिक मिळाले नाही; ते अँथनी हॉपकीन्स यांना मिळाले. तो चित्रपट त्या वर्षी बराच चर्चेत होता एवढेच आठवणारा उमेदवार या ओळीवर थांबतो, आणि त्याची आठवण अर्धी बरोबरही असते — नामांकन खरे होते, विजय नव्हता. चालू घडामोडींच्या प्रश्नांत 'नामांकित' आणि 'विजेता' यांतला फरक ठेवणे हे स्वतंत्र कौशल्य आहे आणि आयोग ते वारंवार तपासतो.

अकादमी पुरस्कार दरवर्षी अमेरिकेतील मोशन पिक्चर आर्ट्स अँड सायन्सेस अकादमीकडून दिले जातात आणि ते सोहळ्याच्या क्रमांकाने ओळखले जातात — इथे त्र्याण्णवावा सोहळा, जो 25 एप्रिल 2021 रोजी झाला आणि 2020 च्या चित्रपटांसाठी होता. या रचनेमुळे 'कोणत्या वर्षीचे पारितोषिक' या प्रश्नात नेहमी एक सूक्ष्म अडचण असते : सोहळ्याचे वर्ष आणि चित्रपटांचे वर्ष वेगळे असतात. या प्रश्नात आयोगाने '2021 चे ऑस्कर' असे म्हटले आहे, म्हणजे सोहळ्याचे वर्ष. अभिनयाचे चार गट स्वतंत्र आहेत — प्रमुख भूमिकेतील अभिनेता, प्रमुख भूमिकेतील अभिनेत्री, सहाय्यक भूमिकेतील अभिनेता आणि सहाय्यक भूमिकेतील अभिनेत्री — आणि प्रश्नात नेमका कोणता गट विचारला आहे हे वाचणे आवश्यक असते, कारण एकाच चित्रपटाची नावे दोन वेगवेगळ्या गटांत नामांकित असू शकतात; इथे 'साउंड ऑफ मेटल'ची दोन नावे दोन गटांत आहेत. याखेरीज लघु माहितीपटासारखे तांत्रिक आणि माहितीपटविषयक गटही असतात, आणि त्यांतली नावे अभिनयाच्या यादीत मिसळून टाकणे हा या प्रश्नातला डाव आहे. भारतीय दृष्टिकोनातून हा विषय स्वतंत्रपणे उपयोगी आहे, कारण भारतीय चित्रपट किंवा भारतीय कलाकारांचे ऑस्करमधले यश हा आयोगाचा नियमित प्रश्न आहे.

चित्रपट पुरस्कारांचे प्रश्न आयोगाच्या चालू घडामोडींच्या भागात ठरलेले आहेत, आणि त्यांची रचना साहित्यिक पुरस्कारांच्या प्रश्नांसारखीच असते — चुकीचे पर्याय हे 'चुकीची नावे' नसतात, ती त्याच क्षेत्रातली आणि बहुधा त्याच वर्षातली खरी नावे असतात. या प्रश्नात तर आयोग एक पाऊल पुढे गेला आहे : चारही नावे एकाच सोहळ्यातली नामांकित आहेत. म्हणजे 'हे नाव त्या वर्षाशी जोडलेले वाटते का' हा निकष शून्य ठरतो आणि गटासह आठवण असणे भाग पडते. या पद्धतीने तयारी करण्यासाठी दरवर्षीच्या ऑस्करची चार-पाच ओळींची नोंद पुरते : सोहळ्याचा क्रमांक व तारीख, सर्वोत्कृष्ट चित्रपट, दिग्दर्शक, प्रमुख भूमिकेतील अभिनेता व अभिनेत्री, आणि भारताशी संबंधित काही असल्यास तो तपशील. या पेपराच्या दृष्टीने आणखी एक गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे : सोहळा 25 एप्रिल 2021 रोजी झाला आणि पेपर 23 जानेवारी 2022 रोजी लिहिला गेला — म्हणजे अंतर नऊ महिन्यांचे. आयोगाची चालू घडामोडींची खिडकी साधारण एक ते दीड वर्षाची असते, हे या पेपरातल्या प्रश्नांच्या तारखा पाहिल्या की स्पष्ट होते.

• त्र्याण्णवावा अकादमी पुरस्कार सोहळा 25 एप्रिल 2021 रोजी झाला; प्रमुख भूमिकेतील अभिनेत्याचे पारितोषिक अँथनी हॉपकीन्स यांना 'द फादर' या चित्रपटासाठी मिळाले.
• त्या वेळी हॉपकीन्स त्र्याऐंशी वर्षांचे होते आणि अभिनयाचे अकादमी पारितोषिक मिळवणारे ते सर्वांत वयस्कर विजेते ठरले; हे त्यांचे दुसरे ऑस्कर, पहिले 'द सायलेन्स ऑफ द लॅम्ब्स'साठी मिळाले होते.
• या प्रश्नातली उरलेली तीनही नावे त्याच सोहळ्यातली नामांकित आहेत — रीझ अहमद (प्रमुख भूमिकेतील अभिनेता, 'साउंड ऑफ मेटल'), पॉल रासी (सहाय्यक भूमिकेतील अभिनेता, त्याच चित्रपटासाठी) आणि अँडर्स हॅमर (शार्लट कुक यांच्यासह लघु माहितीपट, 'डू नॉट स्प्लिट').
• त्याच सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचे पारितोषिक 'नोमॅडलँड'ला मिळाले, दिग्दर्शनाचे क्लोई झाओ यांना — दिग्दर्शनाचे ऑस्कर मिळवणाऱ्या त्या दुसऱ्या महिला — आणि प्रमुख भूमिकेतील अभिनेत्रीचे फ्रान्सिस मॅकडॉर्मंड यांना, त्याच चित्रपटासाठी.
• अकादमी पुरस्कार सोहळ्याच्या क्रमांकाने ओळखले जातात आणि सोहळ्याचे वर्ष व चित्रपटांचे वर्ष वेगळे असते — त्र्याण्णवावा सोहळा 2021 मध्ये झाला आणि तो 2020 च्या चित्रपटांसाठी होता.

• 'नामांकित' आणि 'विजेता' यांतला फरक न ठेवणे. या प्रश्नातली चारही नावे त्याच सोहळ्यातली नामांकित आहेत, पण जिंकले फक्त एकजण.
• एकाच चित्रपटाची दोन नावे एकाच गटातली समजणे. 'साउंड ऑफ मेटल'चे रीझ अहमद प्रमुख भूमिकेच्या गटात आणि पॉल रासी सहाय्यक भूमिकेच्या गटात नामांकित होते.
• अभिनयाच्या यादीत छापलेले प्रत्येक नाव अभिनेत्याचेच असेल असे मानणे. अँडर्स हॅमर हे चित्रपटकर्ते असून त्यांचे नामांकन लघु माहितीपटाच्या गटात होते.
• सोहळ्याचे वर्ष आणि चित्रपटांचे वर्ष एकच समजणे. त्र्याण्णवावा सोहळा एप्रिल 2021 मध्ये झाला आणि तो 2020 च्या चित्रपटांसाठी होता.

चित्रपट पुरस्कारांवरचे प्रश्न आयोग तीन आकारांत विचारतो. पहिला — 'अमुक वर्षीचे अमुक पारितोषिक कोणाला' असा थेट प्रश्न, जसा हा आहे; याचे चुकीचे पर्याय त्याच सोहळ्यातले नामांकित किंवा त्याच क्षेत्रातली परिचित नावे असतात, म्हणून ओळखीवर उत्तर देऊ नये आणि गट नेमका वाचावा. दुसरा — पुरस्काराच्या रचनेचा : कोणती संस्था देते, गट कोणते, आणि सोहळ्याचा क्रमांक कोणत्या वर्षाच्या चित्रपटांसाठी. तिसरा — भारताशी जोडणीचा : भारतीय चित्रपट, कलाकार किंवा तंत्रज्ञांचे नामांकन व यश, आणि भारतीय पुरस्कारांशी तुलना. या तिन्हींसाठी दरवर्षीच्या सोहळ्याची पाच ओळींची नोंद पुरते — क्रमांक व तारीख, सर्वोत्कृष्ट चित्रपट, दिग्दर्शक, प्रमुख भूमिकांतले विजेते आणि भारताशी संबंधित तपशील. आयोग परीक्षेच्या आधीच्या एक-दीड वर्षांतले सोहळे विचारतो, म्हणून संपूर्ण इतिहास पाठ करण्याची गरज नाही.

या प्रश्नाशी थेट संबंधित मागील PYQ आढळला नाही.

• सराव प्रश्न — प्रत्यक्ष विचारलेला प्रश्न नाही

  त्र्याण्णवाव्या अकादमी पुरस्कार सोहळ्यात (25 एप्रिल 2021) सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचे पारितोषिक कोणत्या चित्रपटाला मिळाले ?

  • (a)साउंड ऑफ मेटल
  • (b)नोमॅडलँड
  • (c)द फादर
  • (d)डू नॉट स्प्लिट

  उत्तर(b) नोमॅडलँड. त्याच चित्रपटासाठी क्लोई झाओ यांना दिग्दर्शनाचे पारितोषिक मिळाले — दिग्दर्शनाचे ऑस्कर मिळवणाऱ्या त्या दुसऱ्या महिला ठरल्या — आणि फ्रान्सिस मॅकडॉर्मंड यांना प्रमुख भूमिकेतील अभिनेत्रीचे पारितोषिक मिळाले. 'द फादर'साठी अँथनी हॉपकीन्स यांना प्रमुख भूमिकेतील अभिनेत्याचे पारितोषिक मिळाले; 'डू नॉट स्प्लिट' हा लघु माहितीपट होता.

• सराव प्रश्न — प्रत्यक्ष विचारलेला प्रश्न नाही

  अँथनी हॉपकीन्स यांच्या 2021 च्या ऑस्करविषयी खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?

  • (a)हे त्यांचे पहिलेच ऑस्कर होते
  • (b)'द फादर'साठी मिळालेले हे त्यांचे दुसरे ऑस्कर होते आणि अभिनयाचे पारितोषिक मिळवणारे ते सर्वांत वयस्कर विजेते ठरले
  • (c)त्यांना सहाय्यक भूमिकेसाठी पारितोषिक मिळाले
  • (d)त्यांना 'साउंड ऑफ मेटल'साठी पारितोषिक मिळाले

  उत्तर(b) 'द फादर'साठी मिळालेले हे त्यांचे दुसरे ऑस्कर होते आणि अभिनयाचे पारितोषिक मिळवणारे ते सर्वांत वयस्कर विजेते ठरले. त्यांचे पहिले ऑस्कर जवळपास तीन दशकांपूर्वी 'द सायलेन्स ऑफ द लॅम्ब्स'साठी मिळाले होते. 'साउंड ऑफ मेटल' या चित्रपटासाठी रीझ अहमद यांना प्रमुख भूमिकेचे आणि पॉल रासी यांना सहाय्यक भूमिकेचे नामांकन होते, पण त्यांपैकी कोणीही जिंकले नाही.