गुकेश डी. हे देशातील सर्वात उत्कृष्ट बुद्धिबळपटूंपैकी एक आहेत. त्यांची कामगिरी अशी आहे, — अ. 2024 मध्ये सिंगापुर येथे झालेल्या FIDE जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धेत सुवर्णपदक मिळविले. ब. 2024 मध्ये सिंगापुर येथे झालेल्या FIDE 45 व्या बुद्धिबळ ऑलिंपियाड (ओपन टीम) मध्ये सुवर्णपदक मिळविले. क. 2024 मध्ये बुडापेस्ट येथे झालेल्या FIDE 45 व्या बुद्धिबळ ऑलिंपियाड (वैयक्तिक) मध्ये सुवर्णपदक मिळविले. वरील कथने लक्षात घ्या आणि योग्य कथने ओळखा.
- (1)फक्त अ, ब
- (2)फक्त ब, क
- (3)फक्त अ, क
- (4)वरीलपैकी सर्व
बरोबर उत्तर पर्याय (3) — फक्त अ, क. विधान 'अ' अचूक आहे: गुकेश डी. यांनी FIDE जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धा 2024 जिंकली, जी सिंगापुर येथे नोव्हेंबर-डिसेंबर 2024 मध्ये झाली, अंतिम डावात विद्यमान विजेता चीनच्या डिंग लिरेन याला हरवून वयाच्या अठराव्या वर्षी सर्वांत तरुण निर्विवाद जागतिक बुद्धिबळ विजेता ठरले. विधान 'क' देखील अचूक आहे: सप्टेंबर 2024 मध्ये बुडापेस्ट, हंगेरी येथे झालेल्या 45 व्या FIDE बुद्धिबळ ऑलिंपियाडमध्ये गुकेश यांनी भारताच्या ओपन संघासाठी पहिल्या पटावर खेळून, संघाच्या निकालाव्यतिरिक्त, त्यांच्या पहिल्या-पट कामगिरीसाठी वैयक्तिक सुवर्णपदकही मिळवले. विधान 'ब' मात्र एका नेमक्या तपशिलावर — ठिकाणावर — चुकते. ज्या 45 व्या बुद्धिबळ ऑलिंपियाडच्या ओपन संघ स्पर्धेत भारताने सुवर्णपदक जिंकले, ती बुडापेस्ट, हंगेरी येथे झाली, सिंगापुर येथे नव्हे. सिंगापुर हे त्याच वर्षी काही महिन्यांनी झालेल्या स्वतंत्र जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धेच्या सामन्याचे ठिकाण होते; बुडापेस्ट हे देश-विरुद्ध-देश सांघिक स्पर्धा असलेल्या, स्वतःची वैयक्तिक पट-पारितोषिके असलेल्या ऑलिंपियाडचे ठिकाण होते. विधान 'ब' ऑलिंपियाड चुकीच्या शहरात दाखवत असल्याने ते चुकीचे ठरते, आणि या दोन घटना व त्यांची दोन ठिकाणे बरोबर वेगळी करणारी अ व क ही दोन विधानेच एकत्र टिकतात.
- (1)फक्त अ, ब — जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धेविषयीचे बरोबर विधान कायम ठेवतो, पण ऑलिंपियाड संघ-स्पर्धेच्या विधानालाही चुकीच्या ठिकाणासह मान्यता देतो. 45 वी बुद्धिबळ ऑलिंपियाडची ओपन संघ स्पर्धा बुडापेस्ट येथे झाली, सिंगापुर येथे नव्हे — सिंगापुर हे नंतर त्याच वर्षी झालेल्या स्वतंत्र जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धेच्या सामन्याचे ठिकाण होते.
- (2)फक्त ब, क — ऑलिंपियाडमधील वैयक्तिक सुवर्णपदकाचे विधान बरोबर कायम ठेवतो, जे बुडापेस्टशी अचूकपणे जोडलेले आहे, पण ऑलिंपियाड संघ-स्पर्धेच्या विधानालाही चुकीच्या सिंगापुर या ठिकाणासह मान्यता देतो, आणि जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धेचे बरोबर विधान वगळतो.
- (4)वरीलपैकी सर्व — ऑलिंपियाड संघ-स्पर्धेचे विधान इतर दोहोंसोबत खरे असावे लागते, पण ते 45 वी बुद्धिबळ ऑलिंपियाड सिंगापुर येथे झाल्याचे दाखवते, जेव्हा ती प्रत्यक्षात बुडापेस्ट, हंगेरी येथे झाली. तीन विधानांपैकी दोन गुकेश यांच्या कामगिरीबद्दलची खरी तथ्ये सांगतात; तिसरे विधान काल्पनिक घटनेचे वर्णन करत नसून खऱ्याखुऱ्या घटनेचे ठिकाण चुकीने मांडते, हेच त्याला विश्वासार्ह चुकीचे विधान बनवते.
2024 हे वर्ष गुकेश डी. यांनी जागतिक बुद्धिबळाच्या शिखरावर स्वतःचे स्थान दोन वेगळ्या घटनांतून प्रस्थापित केल्याचे वर्ष होते, आणि हा प्रश्न त्या दोन घटना वेगळ्या ठेवण्यासाठी बांधलेला आहे. देशोदेशींचे संघ पटांपटांनी लढणारी द्वैवार्षिक सांघिक स्पर्धा, 45 वी FIDE बुद्धिबळ ऑलिंपियाड, सप्टेंबर 2024 मध्ये बुडापेस्ट, हंगेरी येथे झाली; गुकेश पहिल्या पटावर असलेल्या भारताच्या ओपन संघाने सुवर्णपदक जिंकले, आणि गुकेश यांनी स्वतःच्या पहिल्या-पट कामगिरीसाठी स्वतंत्र वैयक्तिक सुवर्णपदकही मिळवले. त्याच वर्षी नंतर, FIDE जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धा 2024 — ऑलिंपियाडच्या सांघिक स्वरूपाशी संबंध नसलेला, वैयक्तिक जागतिक विजेतेपदासाठीचा एक-विरुद्ध-एक सामना — सिंगापुर येथे झाली, जिथे गुकेश यांनी विद्यमान विजेता डिंग लिरेन याला हरवून वयाच्या अठराव्या वर्षी सर्वांत तरुण निर्विवाद जागतिक बुद्धिबळ विजेता होण्याचा मान मिळवला.
एकाच वर्षात एकाच खेळाडूने मिळवलेली सांघिक स्पर्धा व वैयक्तिक विजेतेपद वेगळी ठेवणारे क्रीडा चालू घडामोडींचे प्रश्न MPSC व UPSC दोन्ही आवडीने विचारतात, कारण 'गुकेश यांनी 2024 मध्ये सुवर्णपदक जिंकले' एवढेच लक्षात असलेला व प्रत्येक कामगिरीचे स्पर्धेचे नाव, स्वरूप व शहर वेगळे न ठेवलेला उमेदवार सहज दोन्ही एकत्र मिसळतो. विश्वासार्ह सवय म्हणजे ऑलिंपियाड (बुडापेस्ट, सांघिक, द्वैवार्षिक) आणि जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धा (सिंगापुर, वैयक्तिक सामना, त्या विशिष्ट चक्रातील) या दोन वेगळ्या तथ्यांप्रमाणे लक्षात ठेवणे, 'गुकेश यांची 2024 ची सुवर्णपदके' अशा एकत्रित, अस्पष्ट आठवणीऐवजी.
- 45 वी FIDE बुद्धिबळ ऑलिंपियाड सप्टेंबर 2024 मध्ये बुडापेस्ट, हंगेरी येथे झाली; पहिल्या पटावर गुकेश डी. यांच्या नेतृत्वाखालील भारताच्या ओपन संघाने सुवर्णपदक जिंकले, आणि भारताच्या महिला संघानेही सुवर्णपदक जिंकले.
- गुकेश डी. यांनी बुडापेस्ट येथील 45 व्या बुद्धिबळ ऑलिंपियाडमध्ये स्वतःच्या पहिल्या-पट कामगिरीसाठी वैयक्तिक सुवर्णपदकही मिळवले.
- FIDE जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धा 2024 सिंगापुर येथे झाली, जिथे गुकेश डी. यांनी चीनचा विद्यमान विजेता डिंग लिरेन याला हरवून विजेतेपद मिळवले.
- 2006 मध्ये जन्मलेले गुकेश डी. वयाच्या अठराव्या वर्षी सर्वांत तरुण निर्विवाद जागतिक बुद्धिबळ विजेता ठरले.
- बुद्धिबळ ऑलिंपियाड ही FIDE आयोजित द्वैवार्षिक सांघिक स्पर्धा आहे, स्वरूप, वारंवारता व उद्देशात जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धेपासून वेगळी, जी वैयक्तिक जागतिक विजेतेपदासाठी वेळोवेळी होणारा एक-विरुद्ध-एक सामना आहे.
अ आणि क बरोबर आहेत; ब मध्ये पदक बरोबर पण शहर चूक आहे.
- एकाच खेळाडूला एकाच वर्षी घडलेल्या दोन खऱ्या घटना — बुद्धिबळ ऑलिंपियाड (बुडापेस्ट, सांघिक) व जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धा (सिंगापुर, वैयक्तिक) — एका मिसळलेल्या आठवणीत एकत्र करणे
- बुडापेस्ट हे खरोखर 45 व्या बुद्धिबळ ऑलिंपियाडचे बरोबर ठिकाण असतानाही, अपरिचित शहराचे नाव आले म्हणून विधान चुकीचे आहे असे गृहीत धरणे
- एखादे विधान केवळ स्थान-तपशिलावर चुकीचे असू शकते, जरी त्यातील इतर सर्व तथ्ये — पदक, स्पर्धेचे नाव, वर्ष — बरोबर असली तरी, हे दुर्लक्षित करणे — विधान 'ब' नेमके याच पद्धतीने रचलेले आहे
अलीकडील क्रीडा कामगिरी हे MPSC व UPSC दोन्हींचे आवडते चालू घडामोडींचे साहित्य आहे, आणि एका सर्वसामान्य रचनेत एका खेळाडूविषयीची अनेक खरी विधाने एका जवळजवळ पूर्णपणे बरोबर पण एकाच अदलाबदल झालेल्या तपशिलासह — बहुधा शहर, वर्ष किंवा क्रीडाप्रकार — असलेल्या विधानासोबत जोडली जातात. बचाव म्हणजे प्रत्येक कामगिरी — स्पर्धेचे नाव, स्वरूप, शहर, वर्ष — एक संपूर्ण एकक म्हणून लक्षात ठेवणे, अदलाबदल करता येण्याजोग्या सुट्या तथ्यांचा ढीग म्हणून नव्हे, कारण चुकीचा पर्याय बहुधा दोन वेगवेगळ्या घटनांतील खरी तथ्ये एकत्र जोडून तयार केलेला असतो.
या प्रश्नाशी थेट संबंधित मागील PYQ आढळला नाही.
- सराव प्रश्न — प्रत्यक्ष विचारलेला प्रश्न नाही
45 वी FIDE बुद्धिबळ ऑलिंपियाड, ज्यात भारताच्या ओपन संघाने सुवर्णपदक जिंकले, 2024 मध्ये कोणत्या शहरात झाली ?
- (a)सिंगापुर
- (b)बुडापेस्ट
- (c)चेन्नई
- (d)बाकू
उत्तर(b) बुडापेस्ट — 45 वी बुद्धिबळ ऑलिंपियाड सप्टेंबर 2024 मध्ये बुडापेस्ट, हंगेरी येथे झाली. सिंगापुर हे त्याच वर्षी नंतर झालेल्या, गुकेश डी. यांनी वैयक्तिकरीत्या जिंकलेल्या स्वतंत्र FIDE जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धेच्या सामन्याचे ठिकाण होते.
- सराव प्रश्न — प्रत्यक्ष विचारलेला प्रश्न नाही
गुकेश डी. यांनी FIDE जागतिक बुद्धिबळ स्पर्धा 2024 मध्ये कोणत्या खेळाडूला हरवून सर्वांत तरुण निर्विवाद जागतिक बुद्धिबळ विजेता होण्याचा मान मिळवला ?
- (a)मॅग्नस कार्लसन
- (b)डिंग लिरेन
- (c)इयान नेपोम्नियाश्ची
- (d)विश्वनाथन आनंद
उत्तर(b) डिंग लिरेन — विद्यमान विजेता, ज्यांना गुकेश यांनी सिंगापुर येथे हरवून वयाच्या अठराव्या वर्षी विजेतेपद मिळवले. मॅग्नस कार्लसन यांनी आधीच आपले विजेतेपद बचावण्यास नकार दिला होता, ज्यामुळे डिंग लिरेन व गुकेश यांच्यातील सामन्याचा मार्ग मोकळा झाला.